Artykuły eksperckie

np. dla: http://www.zdrowieintymne.pl/zdrowa-kobieta/bezplodnosc-i-nieplodnosc/kiedy-nie-moze-zostac-tata

 

W naszych poprzednich artykułach przedstawiliśmy coraz bardziej rozszerzający się problem kobiecej niepłodności oraz sposoby jej leczenia. Oczywiście nie tylko panie mogą mieć kłopoty zdrowotne uniemożliwiające zajście w ciążę. Czasem przyczyny leżą po stronie mężczyzny – i to właśnie je szczegółowo wyjaśnimy w naszym dzisiejszym artykule. Zapraszamy.

 

NIEPRAWIDŁOWOŚCI W BUDOWIE/FUNKCJI NARZĄDÓW PŁCIOWYCH

 

PRĄCIE

 

Pozornie nieznaczącym, a jednak mogącym mieć wpływ na niepłodność problemem jest występowanie stulejki. Jest to zwężenie ujścia napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie (stulejka całkowita) lub je utrudniające (stulejka częściowa). Dla płodności szczególnie niebezpieczna jest pierwsza odmiana – prowadzi nie tylko do unikania stosunków (z powodu bólu przy ich odbywaniu), ale także do częstych stanów zapalnych. Może także zaburzać prawidłowy wytrysk nasienia.

 

Wraz ze stulejką często diagnozuje się drugą dolegliwość powodującą trudności w poczęciu dziecka, a jest niązbyt krótkie wędzidełko (fałd skóry pomiędzy żołędzią a napletkiem). Krótkie wędzidełko samo w sobie nie jest przeszkodą dla zapłodnienia. Jednak gdy problem ten ma duże nasilenie, niemożliwe jest pełne odbycie stosunku – a to już zdecydowanie utrudnia poczęcie.

 

Spodziectwo lub wierzchniactwo – to wady w budowie penisa, które mogą przyczynić się do problemów ze spłodzeniem dziecka. Polegają one na niewłaściwym umiejscowieniu cewki moczowej – zamiast na ujściu żołędzi, znajduje się ona na dolnej (spodziectwo) lub górnej (wierzchniactwo) powierzchni penisa. Wady te mają duże znaczenie dla płodności zwłaszcza, kiedy występują w ciężkich postaciach – przy których nie jest możliwe przeniesienie spermy do pochwy podczas stosunku. Przykładem może być umiejscowienie cewki moczowej na styku moszny i penisa.

 

Czasem za przyczyną niepłodności męskiej stoją urazy mechaniczne penisa. Warto podkreślić, że uszkodzenia powierzchowne (otarcia) nie powodują problemów tego typu. Inaczej jest jednak w przypadku urazów głębokich – w takich sytuacjach może dojść do uszkodzeń cewki moczowej (która odprowadza spermę), lub do „schowania się” prącia w głąb obszaru łonowego lub moszny.

 

 JĄDRA

 

Wnętrostwo – tak określa się stan, w którym jądra nie schodzą do moszny, lecz zatrzymują się w jamie brzusznej. Istnieją różne rodzaje tego zaburzenia – jednak każde z nich należy leczyć. Jak bowiem potwierdzają badania, im dłużej jądra pozostają w jamie brzusznej, tym większe jest prawdopodobieństwo uszkodzeń w spermatogenezie – czyli produkcji plemników. Skutkiem może być nie tylko niepłodność, ale i bezpłodność.

 

Inną przyczyną bezskutecznych starań o dziecko jest występowanie u mężczyzny wodniaka jądra. Może być on wrodzony lub nabyty i oznacza, że pomiędzy nabłonkami jąder zgromadził się płyn. Gdy taka swoista torbielwystępuje na obu jądrach, może powodować zaburzenia w produkcji nasienia, a także pogorszenie jego jakości. Wodniak może występować także na powrózku nasieniowym, czyli części zawierającej wszystkie struktury biegnące od jąder i najądrzy do kanału pachwinowego. Jego zdiagnozowanie może być wyjaśnieniem tajemnicy niepłodności u danego mężczyzny.

 

Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo niepłodności zdecydowanie należą zapalenia jąder. Stany zapalne tych okolic są szczególnie niebezpieczne, kiedy występują często i nie są leczone – w takich przypadkach może dojść nawet do zmian degeneracyjnych jąder lub ich zaniku. Szczególną uwagę należy zwrócić na kontrolę stanu jąder  w czasie przechodzenia świnki – jedną z komplikacji tej choroby jest właśnie ich zapalenie.

 

Do niepłodności mogą prowadzić też nowotwory jądra, które swoim występowaniem zaburzają jego funkcje plemnikotwórcze. Jednak w tym przypadku znacznie groźniejsze dla płodności jest przeprowadzanie leczenia. O ile rak tego narządu jest jednym z najłatwiejszych do wyleczenia, o tyle, jeśli konieczne jest zastosowanie radio- i chemioterapii, mogą pojawić się problemy z płodnością, a nawet nieodwracalna bezpłodność. Z tego też powodu pacjentom planującym dzieci, a oczekujących na leczenia nowotworu jąder, poleca się zamrożenie spermy.

 

Kolejna dolegliwość, która bardzo często jest powodem braku ciąży u partnerki, to żylaki powrózka nasiennego. To dość skomplikowane określenie oznacza, że żyły, które zbierają krew z jądra i tworzące w jego obrębie tzw. splot wiciowaty, są poskręcane, poszerzone i wydłużone. W efekcie takiego stanu następuje zwiększony przepływ krwi, podnosi się temperatura i zmniejsza jakość i ilość produkowanego nasienia.

 

Do czynników zaburzających płodność mężczyzny jest z całą pewnością także skręt jądra. Takie określenie oznacza, że jądro obróciło się o 180 lub nawet 360 stopni wokół powrózka nasiennego (zaopatrującego jądro w krew). Już po kilku godzin dochodzi do nieodwracalnych zmian martwiczych, które w konsekwencji mogą prowadzić do konieczności usunięcia jądra. W sytuacji, kiedy jest to z różnych przyczyn jedyne jądro danego mężczyzny, nawet szybka, chirurgiczna pomoc lekarska może nie zapobiec problemom z płodnością.

 

NASIENIOWODY

 

Wrodzony brak nasieniowodów, czyli dróg wyprowadzających nasienie – jednostronny lub obustronny. Niestety, często stwierdza się tego typu anomalię wraz ze zdiagnozowaniem mukowiscydozy. W takim przypadku koniecznością jest skorzystanie z technik wspomagania rozrodu, ponieważ naturalne poczęcie dziecka nie jest możliwe.

 

Innym przeszkodą na drodze do zapłodnienia partnerki może być niedrożność nasieniowodów.  Jako przyczyn takiego stanu można szukać pozapalnych zrostów (powstałych np. w trakcie choroby wenerycznej). Inny powód to stan pooperacyjny jamy brzusznej.

 

PROSTATA, PĘCHERZ PŁCIOWY

 

Bardzo ważną funkcję dla męskiej płodności ma prostata – czyli gruczoł krokowy (nazywany sterczem). Produkuje on białą ciecz, w której zawieszone są plemniki, tym samym decydując o ich żywotności. Powszechnie uważa się, że problemy z tym narządem dotyczą tylko ludzi starszych – nie jest to jednak do końca prawdą. O ile bowiem rzeczywiście przerost stercza rzeczywiście najczęściej występuje u dojrzałych mężczyzn, o tyle zapalenia prostaty – zdecydowanie nie. Przedział wiekowy, w którym najczęściej diagnozuje się tę dolegliwość, to 30-40 lat. Warto podkreślić, że nieleczone zapalenia stercza może prowadzić do zaburzeń płodności.

 

Innym problemem dotykającym mężczyzn jest wytrysk wsteczny. Spowodowany jest on nieprawidłową praca zwieracza pęcherza moczowego, co powoduje wytrysk nasienia nie na zewnątrz ciała mężczyzny, lecz do jego pęcherza. W oczywisty zatem sposób nie może dojść do zapłodnienia.

 

ZABURZENIA HORMONALNE

 

W organizmie mężczyzny to właśnie hormony decydują o produkcji plemników, a co za tym idzie – o płodności. Dlatego sprawdzenie ich poziomu jest bardzo ważnym elementem diagnostycznym, kiedy para zgłasza się z problemem niepłodności. Kiedy nieprawidłowa praca hormonów może utrudnić starania o dziecko?

 

Gdy przysadka mózgowa nie produkuje wystarczającej ilości hormonów: luteinizującego oraz folikulotropowego, dochodzi do obniżenia poziomu testosteronu oraz zaburzeń w produkcji plemników. Podobne nieprawidłowości  występują, kiedy mózg przestaje wydzielać gonadoliberynę.

 

Zdarza się, że przysadka mózgowa produkuje za duże ilości prolaktyny, czego skutkiem jesthiperprolaktynemia. Ten stan z kolei wiąże się ze zmniejszeniem ilości plemników.

 

Kolejna nieprawidłowość – stwierdzana jednak stosunkowo rzadko – to niedoczynność tarczycy. Jeśli jest już zdiagnozowana, oznacza to, że jądra mogą w nieprawidłowy sposób wytwarzać plemniki.

 

Bardzo rzadko diagnozowany jest u mężczyzn także wrodzony przerost nadnerczy. Jego skutki to mała ilość plemników w nasieniu, ograniczona ich ruchliwość oraz duża ilość plemników niedojrzałych.

 

PROBLEMY IMMUNOLOGICZNE

 

O ich występowaniu w kontekście niepłodności męskiej mówimy, kiedy w nasieniu znajdują się przeciwciała plemnikowe. Oznacza to niestety, że plemniki zlepiają się, zanim dojdą jeszcze do komórki jajowej i można stwierdzić ich pogorszoną ruchliwość. Ostatecznie mają trudności z poruszaniem się w śluzie szyjkowym w organizmie kobiety i połączeniem się z komórką jajową.

 

CHOROBY WENERYCZNE

 

Chlamydia, kiła i rzeżączkato nazwy chorób, które od wielu lat budzą w nas niepokój. Niestety, niebezpodstawnie – nieleczone, prowadzą do licznych nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu, a co się z tym wiąże – do niepłodności. Jednak ważne dla płodności są wszelkie inne choroby przenoszone drogą płciową – kiedy zamiast do ich leczenia, dochodzi do „przechodzenia” dolegliwości, efektem może być włóknienie, następnie zmniejszanie się i ostatecznie zanik jąder.

 

CZYNNIKI OGÓLNOUSTROJOWE

 

Nie sposób wymienić wszystkich czynników, które mają wpływ na jakość nasienia. Jednak wiadomo na pewno, że prowadzi do tego:

 

•   Zażywanie niektórych leków – np. tych stosowanych w terapii jelita grubego bądź przy nadciśnieniu.

•   Zażywanie narkotyków. Zmniejszają nie tylko ilość, ale i jakość nasienia.

•   Przyjmowanie tzw. „sterydów”. Chęć szybkiego nabrania masy ciała i wynikające z niej zażywanie stosownych substancji może niestety prowadzić do zaburzeń w procesie powstawania i dojrzewania plemników.

•   Palenie tytoniu – skraca czas przeżycia plemników oraz prowadzi do zmniejszenia ich ruchliwości.

•   Dieta uboga w cynk i selen – przy jej stosowaniu także wzrasta ryzyko niepłodności.

•   Otyłość – ma tutaj podwójne znaczenie. Po pierwsze, ogranicza produkcję plemników, po drugie – w przypadku dużej otyłości może dochodzić do przegrzewania się jąder, a przez to do zaburzeń spermatogenezy.

 

NIEPŁODNY MĘŻCZYZNA – CO DALEJ?

 

Diagnoza niepłodności nie  przekreśla szans na spłodzenie dziecka – trzeba jednak podjąć stosowane leczenie. Jakie? O tym będą mogli Państwo przeczytać w następnym artykule, zapraszamy serdecznie!